Nội dung chính
Những sai lầm thường gặp khi chỉ dạy trẻ “làm ơn” và “cảm ơn”
Việc dạy trẻ những câu lịch sự không đủ để xây dựng nền tảng xã hội vững chắc. Nghiên cứu trên hơn 200 mối quan hệ cha mẹ‑con do chuyên gia tâm lý trẻ Reem Raouda thực hiện cho thấy môi trường gia đình và những tương tác hàng ngày quyết định khả năng giao tiếp và kết nối của trẻ.
9 Thói quen của bố mẹ giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội
1. Nói chuyện cởi mở về cảm xúc
Cha mẹ dùng ngôn ngữ mô tả cảm xúc (ví dụ: “Mẹ hơi thất vọng vì hôm nay không đi được, nhưng mẹ sẽ thử lại vào ngày mai”) giúp trẻ mở rộng “từ vựng cảm xúc” và học cách tự điều chỉnh. Khi trẻ thấy người lớn thừa nhận cảm xúc, chúng sẽ dám bày tỏ cảm xúc với bạn bè như “Tớ buồn vì cậu không chơi với tớ” thay vì phản ứng bộc phát.
2. Thể hiện sự thấu cảm trong mọi tình huống
Trẻ học cách quan tâm qua những hành động thường ngày: mở cửa cho người bận tay, lắng nghe khi người hàng xóm cần giúp đỡ. Những hành động lặp lại tạo ra mô hình thấu cảm mà trẻ sẽ áp dụng trong các mối quan hệ sau này.
3. Xây dựng sự tự tin thực sự
Cho trẻ tự rót sữa, tham gia đội thể thao hay thử nghiệm các hoạt động mới gửi thông điệp “Ba mẹ tin con”. Khi được khích lệ bằng những câu như “Con kiên trì lắm”, trẻ hình thành sự tự tin bền vững, không dựa vào sự hoàn hảo.
4. Dạy trẻ cách hòa giải
Trong mọi xung đột, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ cách sửa lỗi: “Con đã làm em buồn. Mình nghĩ sao để khắc phục nhé?”. Kỹ năng này giúp trẻ học cách hàn gắn mối quan hệ và xây dựng môi trường giao tiếp lành mạnh.
5. Thừa nhận và tôn trọng cảm xúc của trẻ
Khi trẻ nói “Bạn không muốn chơi với con”, thay vì phủ nhận, cha mẹ có thể đáp: “Nghe có vẻ con buồn. Con muốn chia sẻ thêm gì không?”. Cách phản hồi này cho trẻ cảm giác được lắng nghe và khuyến khích giao tiếp mở.
6. Giúp trẻ nhận biết tín hiệu xã hội
Cha mẹ giải thích nhẹ nhàng: “Bạn nghe giọng nhỏ của bạn ấy không? Có thể họ đang ngại nói.” Những lời giải thích này giúp trẻ quan sát, thấu hiểu và phản hồi đúng cách trong các tình huống giao tiếp.
7. Không vội vàng giải quyết mọi xung đột thay con
Thay vì chen vào ngay khi trẻ cãi nhau, cha mẹ có thể nói: “Ba/mẹ ở đây nếu con cần, nhưng con nghĩ hai con có thể tự giải quyết được không?”. Việc này tạo cơ hội cho trẻ học thương lượng, thỏa hiệp và phát triển tính tự chủ.
8. Đối xử sai lầm như cơ hội học tập
Khi trẻ làm đổ nước, cha mẹ bình tĩnh nói: “Không sao, mình lấy khăn lau nhé”. Thái độ này cho trẻ hiểu rằng lỗi lầm là bình thường và quan trọng là cách khắc phục, từ đó phát triển sự cảm thông.
9. Lắng nghe hơn là giảng giải
Cha mẹ tạm dừng, nhìn thẳng vào mắt con, nói: “Con kể thêm cho ba/mẹ nghe nhé”. Khi trẻ cảm nhận được sự lắng nghe thực sự, chúng sẽ học cách lắng nghe người khác – một kỹ năng xã hội thiết yếu trong học đường và công sở.
Kỹ năng xã hội ngày càng trở thành yếu tố quyết định thành công. Khi các bậc phụ huynh thực hành những thói quen trên ngay từ khi con còn nhỏ, chúng sẽ lớn lên thành những người thấu cảm, biết xây dựng mối quan hệ và sẵn sàng đối mặt với những thách thức của cuộc sống.