Nội dung chính
Việt Nam đã ghi nhận kim ngạch xuất khẩu bột cá đạt gần 300 triệu USD trong năm 2025, mở ra tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ khi Trung Quốc – nước nhập khẩu lớn nhất thế giới – đang mua sắm khối lượng khổng lồ.
1. Tổng quan xuất khẩu bột cá năm 2025
Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá trị xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 lên tới 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm nhu cầu tiêu thụ nội địa, cho thấy quy mô thị trường nội địa còn tiềm năng chưa khai thác.
2. Thị trường toàn cầu: Trung Quốc chiếm ưu thế
Thị trường bột cá toàn cầu đang bùng nổ. Peru dẫn đầu với khoảng 20% sản lượng toàn cầu, trong khi Trung Quốc nhập khẩu tới 90% nhu cầu toàn cầu. Điều này tạo cơ hội cho các nhà cung cấp như Việt Nam đáp ứng nhu cầu khổng lồ của Trung Quốc.
3. Năng lực sản xuất nội địa Việt Nam
Việt Nam không chỉ là nhà sản xuất bột cá mà còn là người tiêu thụ đáng kể:
- Sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm trước.
- Nuôi trồng thủy sản chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%).
- Sản lượng thức ăn thủy sản lên tới 5,39 triệu tấn, trong đó bột cá chiếm phần lớn để làm nguồn protein cho tôm, cá tra và các loài thủy sản khác.
4. Doanh nghiệp Việt Nam tận dụng phế phẩm
a) Công ty TNHH Phúc Lộc (TP.HCM)
Ông Nguyễn Thành Lộc cho biết công ty thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu nhận hỗ trợ vốn và công nghệ, họ có thể nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
b) Công ty TNHH Tứ Hải (TP.HCM)
Công ty chuyển đổi xương cá đục thành sản phẩm khô, xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, thu về 10‑12 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam đang sản xuất bột chitosan – nguyên liệu y tế và nông nghiệp – bán tới 1.000 USD/kg.
5. Triển vọng 2030 và đề xuất chính sách
Theo dự báo, đến năm 2030, phế phụ phẩm tôm sẽ đạt 650.000 tấn (giá trị 80‑100 triệu USD) và cá tra 1,3 triệu tấn (giá trị >500 triệu USD). Để biến phế phẩm thành “vàng xanh”, TS Phạm Quốc Huy – Trưởng Phân viện Nghiên cứu hải sản phía Nam – nhấn mạnh cần:
- Chiến lược thuế và tín dụng xanh hỗ trợ đầu tư công nghệ cao.
- Điều chỉnh Thông tư số 11 để xếp bột cá vào quản lý của Cục Thủy sản, không còn tính vào kim ngạch chăn nuôi.
- Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý.
- Phát triển các sản phẩm giá trị cao như peptide, enzyme, vật liệu sinh học từ vỏ tôm và da cá.
6. Kết luận
Với 300 triệu USD xuất khẩu bột cá năm 2025, Việt Nam đã chứng minh vị thế là nhà cung cấp tiềm năng cho thị trường toàn cầu, đặc biệt là Trung Quốc. Khi các rào cản pháp lý được gỡ bỏ và đầu tư công nghệ được thúc đẩy, phế phụ phẩm thủy sản sẽ trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, góp phần xây dựng nền kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường biển.
