Nội dung chính
Trong kỷ nguyên tri thức, đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực then chốt giúp các trường đại học Việt Nam vươn lên vị trí trung tâm tri thức quốc gia.
Động lực từ các nghị quyết chiến lược
Hai nghị quyết quan trọng của Trung ương – 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và 71-NQ/TW về giáo dục đào tạo – đã mở ra một không gian pháp lý rộng lớn, cho phép các trường đại học thử nghiệm công nghệ mới, đầu tư rủi ro cao và nhận được ưu đãi tài chính.
Những quyết sách này không chỉ giảm bớt rào cản về tài chính và cơ sở vật chất mà còn khuyến khích các nhà khoa học, doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo.
Trường Đại học Bách Khoa – Bản mẫu thực tiễn
Đại học Bách Khoa TP.HCM đã nhanh chóng biến các định hướng thành các dự án thực tiễn: nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Các biện pháp như tăng thu nhập giảng viên, thu hút nhà khoa học quốc tế và hỗ trợ nhóm nghiên cứu đã giúp số lượng công bố khoa học tăng gấp năm lần trong hơn một thập kỷ.
Trong giai đoạn 2021‑2025, trường công bố 4.730 công trình quốc tế (WoS/Scopus), trong đó 2.168 bài thuộc hệ WoS – gần ba lần so với giai đoạn 2016‑2020. Năm 2024, các bài báo WoS chiếm 46% tổng công bố, tương đương mức trung bình của các trường đại học Hàn Quốc.
Song song với nghiên cứu, trường ký kết 7.842 hợp đồng chuyển giao công nghệ (tổng giá trị gần 1.000 tỷ đ) trong giai đoạn 2015‑2024, đồng thời thành lập công ty công nghệ hỗ trợ chuyển giao và thúc đẩy mô hình “Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp”.
Đại học Quốc gia TP.HCM – Nhân tố hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới
Những nghị quyết trên đã được ĐHQG TP.HCM triển khai qua mô hình “3 Nhà” (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp). Trường đã xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo – Deep‑Tech Complex, kết nối các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và nhà đầu tư để giải quyết các bài toán thực tiễn.
Trung tâm không chỉ thu hút các dự án công nghệ sâu mà còn mở rộng mạng lưới quốc tế, tham gia vào các lĩnh vực như kinh tế số, đô thị thông minh, bán dẫn và digital twin. Đặc biệt, trường đang hợp tác với các tỉnh miền Nam (Đồng Tháp, Tây Ninh, Đồng Nai, Cà Mau…) để đưa nghiên cứu gắn liền với nhu cầu địa phương.
Nhân lực chất lượng cao – chìa khóa cạnh tranh dài hạn
Theo GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG TP.HCM, trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực có năng lực nghiên cứu và công nghệ lõi là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Với hơn 100.000 sinh viên, trường không chỉ đào tạo nhân lực cao cấp mà còn là động lực tăng trưởng mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Triển vọng tương lai
Với chiến lược 5 trụ cột – đổi mới sáng tạo, hạ tầng giao thông thông minh, chuyển đổi số, năng lượng xanh và đào tạo nguồn nhân lực – ĐHQG TP.HCM đang xây dựng một không gian tích hợp từ đào tạo, nghiên cứu, sản xuất tới thương mại hoá. Điều này khẳng định vị thế của các trường đại học miền Nam không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn là trung tâm tri thức, dẫn dắt phát triển kinh tế‑xã hội của cả nước.
Mạnh Tùng