Trong số các yếu tố gây ung thư cổ tử cung, ba bệnh lây truyền qua đường tình dục nổi bật với mối liên hệ nguy hiểm nhất – bạn cần biết để bảo vệ sức khỏe phụ nữ.

1. Nhiễm virus HPV – nguyên nhân chính của ung thư cổ tử cung

HPV (Human Papillomavirus) là virus lây truyền qua quan hệ tình dục phổ biến nhất và chiếm khoảng 90‑99% các trường hợp ung thư cổ tử cung theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2023).

Mọi người có hoạt động tình dục đều có khả năng tiếp xúc với HPV. Phần lớn nhiễm trùng không có triệu chứng và có thể tự khỏi, nhưng một tỷ lệ nhỏ sẽ tiến triển thành các tổn thương tiền ung thư nếu virus tồn tại lâu dài.

Khi nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài, các tế bào cổ tử cung có thể biến đổi, tạo ra các mảng tiền ung thư. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, chúng có thể tiến triển thành ung thư thực sự.

Theo bác sĩ chuyên khoa Ung bướu Hoàng Trọng Điểm, HPV là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh này và có thể lây lan qua tiếp xúc da‑da, bao gồm quan hệ âm đạo, hậu môn và cả quan hệ miệng.

Một số loại HPV (đặc biệt là HPV 16, 18, 31, 33, 45) liên quan mật thiết tới ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo ở phụ nữ, cũng như ung thư dương vật, hậu môn, miệng và cổ họng ở cả nam và nữ.

2. Nhiễm Chlamydia – tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung

Chlamydia trachomatis là vi khuẩn gây bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến. Nhiều nghiên cứu, bao gồm một phân tích hệ thống của CDC (2022), cho thấy phụ nữ nhiễm Chlamydia có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn 1,5‑2 lần so với người không nhiễm.

Viêm nhiễm kéo dài ở vùng chậu và cổ tử cung do Chlamydia làm tổn thương niêm mạc, tạo môi trường thuận lợi cho HPV xâm nhập sâu hơn và tồn tại lâu hơn, từ đó thúc đẩy quá trình ung thư hoá.

3. Nhiễm HIV – làm tăng tốc độ tiến triển của ung thư cổ tử cung

Mặc dù HIV không trực tiếp gây ung thư cổ tử cung, nhưng nó làm suy giảm hệ thống miễn dịch, giảm khả năng tiêu diệt tế bào HPV và các tế bào bất thường. Phụ nữ nhiễm HIV có tỷ lệ tiến triển từ tổn thương tiền ung thư thành ung thư nhanh hơn và khó điều trị hơn.

Theo một nghiên cứu của WHO (2021), phụ nữ HIV‑dương tính có nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung gấp 3‑5 lần so với phụ nữ có hệ miễn dịch bình thường.

4. Biện pháp phòng ngừa và phát hiện sớm

Hai chiến lược quan trọng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung:

• Tiêm vaccine phòng HPV: Vaccine hiện nay bảo vệ trước các loại HPV gây bệnh phổ biến nhất (16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Ban đầu dành cho nữ giới từ 9‑26 tuổi, hiện mở rộng tới 45 tuổi cho cả nam và nữ.
• Tầm soát định kỳ (Pap smear & HPV DNA test): Được khuyến cáo bắt đầu từ 21 tuổi hoặc ngay sau khi có quan hệ tình dục đầu tiên. Kiểm tra giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư, tăng tỷ lệ chữa khỏi lên tới 90‑95%.

Người đã tiêm vaccine vẫn cần thực hiện tầm soát định kỳ, vì vaccine không bảo vệ 100% các loại HPV và không điều trị các tổn thương đã tồn tại.

Việc kết hợp tiêm vaccine và khám sàng lọc định kỳ là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa ung thư cổ tử cung, giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe sinh sản của phụ nữ.