Vụ thu giữ 120 tấn thịt lợn mang virus dịch tả châu Phi (ASFV) tại nhà máy đồ hộp Ha Long đã làm dấy lên nhiều lo ngại về an toàn thực phẩm trong bữa ăn gia đình.

ASFV và thực phẩm đóng hộp: Điều gì cần biết?

Vào ngày 9 tháng 1 năm 2026, công an TP Hải Phòng phát hiện và thu giữ hơn 130 tấn thịt lợn dương tính ASFV, trong đó 120 tấn được tập kết tại kho của Công ty Cổ phần Đồ hộp Ha Long (Ha Long Canfoco). Ngay sau khi tin tức lan truyền, người tiêu dùng bắt đầu hoảng loạn về khả năng lây nhiễm qua các sản phẩm đồ hộp, xúc xích, lạp xưởng…

Virus ASFV có thể gây hại cho con người không?

Theo PGS‑TS‑BS Lâm Vĩnh Niên, Trưởng khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, dịch tả lợn châu Phi là do virus, không phải vi khuẩn. Virus này không thể lây truyền trực tiếp từ lợn sang người vì không có cơ chế xâm nhập và sinh sản trong cơ thể người.

“Virus không phải là tế bào hoàn chỉnh; chúng chỉ mang vật liệu di truyền và không sản sinh độc tố nội sinh như vi khuẩn. Khi ăn thịt lợn đã được nấu chín kỹ, virus sẽ bị phá hủy hoàn toàn,” bác sĩ Niên giải thích.

Quy trình tiệt trùng trong sản xuất đồ hộp

Trong dây chuyền đóng gói, thực phẩm được đưa qua quá trình sterilization ở nhiệt độ từ 100 °C trở lên, thời gian đủ để biến tính protein và phá hủy mọi dạng virus. Theo Bộ Y tế, nhiệt độ 121 °C trong 15 phút (điều kiện tiêu chuẩn) đủ tiêu diệt 99,999 % vi sinh vật, bao gồm cả ASFV.

Do vậy, nếu nguyên liệu nguyên chất được xử lý đúng quy trình, nguy cơ virus tồn tại trong sản phẩm cuối cùng là rất thấp.

Rủi ro phụ: vi khuẩn và độc tố

Mặc dù ASFV không gây bệnh trực tiếp cho người, nhưng lợn bị nhiễm virus thường có hệ miễn dịch suy giảm, tạo điều kiện cho vi khuẩn như E.coli, Salmonella phát triển. Khi thịt chết hoặc bảo quản không đúng, các độc tố sinh ra có thể không bị tiêu diệt hoàn toàn bằng nhiệt độ.

“Các độc tố sinh ra trước khi tiệt trùng, chẳng hạn như toxin do Salmonella, có thể tồn tại trong thực phẩm sau khi nấu, gây ngộ độc thực phẩm,” bác sĩ Niên nhấn mạnh.

Lời khuyên cho người tiêu dùng

• Ưu tiên thực phẩm tươi sống: Mua thịt, cá, trứng từ nguồn có xuất xứ rõ ràng, kiểm tra màu sắc, mùi và độ đàn hồi.
• Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Đảm bảo nhiệt độ nội bộ của thịt đạt ít nhất 75 °C trong 2 phút.
• Đa dạng nguồn đạm: Kết hợp cá, trứng, đậu, rau xanh để giảm phụ thuộc vào thịt lợn.
• Theo dõi thông tin kiểm dịch: Đọc tin tức chính thống, theo dõi cảnh báo từ Bộ Y tế và Cục An toàn Thực phẩm.

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm đóng gói ngày càng phong phú, người tiêu dùng cần trở thành “người mua thông thái” – kiểm tra nhãn, ngày sản xuất, và ưu tiên các thương hiệu có hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Hồ Quang